හැඳින්වීම
ගැන්ග්ලියන් ගෙඩි (Ganglion Cysts) යනු මැණික් කටුව සහ අත්වල බහුලව දක්නට ලැබෙන පිළිකා නොවන (බෙන්ගිනි) ගැටිති වර්ගයකි. මේවා හදිසියේ මතුවිය හැකි අතර ප්රමාණයෙන් වෙනස් විය හැක. මෙම ලිපියෙන් අප සාකච්ඡා කරන්නේ ඒවා ඇතිවීමට හේතු, රෝග ලක්ෂණ සහ පවතින ප්රතිකාර විකල්ප පිළිබඳවයි.
ගැන්ග්ලියන් ගෙඩි යනු මොනවාද?
ගැන්ග්ලියන් ගෙඩියක් යනු ඝන ජෙලි වැනි තරලයකින් පිරුණු කෝෂයකි. එය සාමාන්යයෙන් මැණික් කටුවෙහි හෝ අත්වල සන්ධි හෝ කණ්ඩරාවල දිගේ රවුම් හෝ ඕවලාකාර ගැටයක් ලෙස දිස්වේ. ඒවායේ පෙනුම කනස්සල්ලට හේතු විය හැකි වුවද, ඒවා සම්පූර්ණයෙන්ම හානිකර නොවන අතර ශරීරයේ අනෙකුත් කොටස් වලට පැතිරෙන්නේ නැත.
ඇතිවීමට හේතු
මෙම ගෙඩි ඇතිවීමට නිශ්චිත හේතුවක් තවමත් සොයාගෙන නොමැත. කෙසේ වෙතත්, සන්ධි හෝ කණ්ඩරා ආවරණ වලින් තරලය කාන්දු වී කෝෂයක එකතු වන විට මේවා සෑදෙන බව විශ්වාස කෙරේ. අවදානම වැඩි කරන සාධක වලට ඇතුළත් වන්නේ:
- නිරන්තර වෙහෙස: මැණික් කටුව නිතර භාවිතා කිරීම.
- පෙර තුවාල: සන්ධියට සිදුවන තුවාල.
- ඔස්ටියෝ ආතරයිටිස්: ඇඟිලි සන්ධිවල ආතරයිටිස් ඇති අයට මෙය බහුලව දක්නට ලැබේ.
රෝග ලක්ෂණ
බොහෝ ගැන්ග්ලියන් ගෙඩි වේදනා රහිතය. නමුත් ගෙඩිය අසල ඇති ස්නායුවක් මත පීඩනයක් ඇති කරන්නේ නම්, පහත ලක්ෂණ මතු විය හැක:
- සන්ධි චලනය සමඟ වැඩි වන වේදනාව.
- අතෙහි හෝ ඇඟිලිවල හිරිවැටීමක් දැනීම.
- අතේ ග්රහණයේ දුර්වලතාවය.
- ප්රමාණයේ වෙනස්වීම් (විවේක ගන්නා විට කුඩා වීම).
ප්රතිකාර විකල්ප
බොහෝ ගෙඩි කිසිදු ප්රතිකාරයකින් තොරව ඉබේම නැති වී යයි. කෙසේ වෙතත්, වේදනාව හෝ අපහසුතාවයක් තිබේ නම්, වෛද්යවරයා විසින් තරලය ඉවත් කිරීම (Aspiration) හෝ සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කිරීම සඳහා සුළු ශල්යකර්මයක් නිර්දේශ කළ හැකිය.