බාහුවෙහි අස්ථි බිඳීමක් යනු කුමක්ද?
බාහුවෙහි ඇති දිගු අස්ථිය හියුමරස් (Humerus) ලෙස හැඳින්වේ. මෙය උරහිසේ සිට වැලමිට දක්වා විහිදේ. බාහුවෙහි අස්ථි බිඳීම් ප්රධාන ආකාර තුනකට බෙදා දැක්විය හැක: බාහුවෙහි ඉහළ කොටසේ අස්ථි බිඳීම (Proximal), මධ්ය කොටසේ අස්ථි බිඳීම (Shaft) සහ පහළ කොටසේ අස්ථි බිඳීම (Distal).
බාහුවෙහි ඉහළ කොටසේ අස්ථි බිඳීම සාමාන්යයෙන් උරහිස් සන්ධියට ආසන්නව සිදු වේ. මධ්ය කොටසේ අස්ථි බිඳීමක් යනු අතෙහි මැද කොටසෙහි අස්ථිය බිඳී යාමයි.
බාහුවෙහි අස්ථි බිඳීමකට හේතු මොනවාද?
බාහුවෙහි අස්ථි බිඳීමක් යනු බහුලව දක්නට ලැබෙන තුවාලයකි. බොහෝ විට අත දිගු කර බිම ඇද වැටීම, රථවාහන අනතුරු හෝ වෙනත් ආකාරයේ අනතුරු නිසා මෙය සිදුවිය හැක.
රෝග ලක්ෂණ මොනවාද?
අස්ථි බිඳීමේ ස්වභාවය අනුව රෝග ලක්ෂණ වෙනස් විය හැක:
- දැඩි වේදනාව
- ඉදිමීම සහ තැල්ම
- උරහිස සෙලවීමට නොහැකි වීම
- උරහිස සෙලවීමේදී ඇතිවන ශබ්දයක් හෝ රළු බවක් දැනීම
- අතෙහි හැඩය වෙනස් වීම (Deformity)
- ඇතැම් විට රුධිරය වහනය වීම (විවෘත අස්ථි බිඳීමකදී)
- ස්නායු වලට හානි සිදුවුවහොත් අතෙහි ක්රියාකාරිත්වය අඩාල වීම
ප්රතිකාර
බාහුවෙහි ඉහළ කොටසේ අස්ථි බිඳීම
අස්ථි කොටස් නිසි පිහිටීමෙන් ඉවතට ගොස් නොමැති නම්, බොහෝ විට සැත්කමකින් තොරව ප්රතිකාර කළ හැක. නමුත් අස්ථි කොටස් වෙනස් වී ඇත්නම්, ඉක්මනින් අතෙහි චලනයන් ලබා ගැනීම සඳහා සැත්කමක් සිදු කරනු ලැබේ.
සැත්කමකින් තොරව සිදු කරන ප්රතිකාර වලදී සාමාන්යයෙන් මුල් සති තුන තුළ අත නිශ්චලව තැබීමට ස්ලින් (Sling) එකක් භාවිතා කරයි. ඉන්පසු වෛද්යවරයා විසින් නියම කරනු ලබන ව්යායාම මගින් අතෙහි චලනයන් ක්රමයෙන් වැඩි කරනු ලැබේ. අස්ථිය නිසි ලෙස පෑහෙනවාදැයි බැලීමට සති කිහිපයකට වරක් X-ray පරීක්ෂණ සිදු කරයි. සැත්කමක් අවශ්ය වන අවස්ථාවලදී තහඩු (Plates), ඉස්කුරුප්පු (Screws) හෝ පින් (Pins) භාවිතා කර අස්ථි කොටස් සම්බන්ධ කරනු ලැබේ.
බාහුවෙහි මධ්ය සහ පහළ කොටස්වල අස්ථි බිඳීම
අස්ථි බිඳීමේ ස්වභාවය සහ වෙනත් හානි (ස්නායු හානි හෝ විවෘත තුවාල) මත සැත්කමක් අවශ්යද නැද්ද යන්න තීරණය වේ. ආරම්භක ප්රතිකාරයක් ලෙස වැලමිට අංශක 90 කට නමා උරහිසේ සිට පෙරබාහුව දක්වා ස්ප්ලින්ට් (Splint) එකක් යොදනු ලැබේ.
සැත්කමකින් තොරව ප්රතිකාර කරන විට, සති තුන හතරකට පසු වැලමිට නිදහසේ තැබිය හැකි විශේෂිත බ්රේස් (Sarmiento brace) එකක් භාවිතා කරනු ලැබේ. අත සම්පූර්ණයෙන්ම සුව වීමට සති කිහිපයක සිට මාස කිහිපයක් දක්වා කාලයක් ගත විය හැක.
පුනරුත්ථාපන ක්රියාවලියේදී මාංශ පේශිවල ශක්තිය සහ සන්ධිවල චලනය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම සඳහා ව්යායාම සිදු කිරීම අත්යවශ්ය වේ. වෛද්යවරයා විසින් නියම කරනු ලබන ව්යායාම දිනපතා සිදු කිරීම සුව වීම වේගවත් කිරීමට උපකාරී වේ.
සැත්කමක් සිදු කරන්නේ නම්, අස්ථි කොටස් සම්බන්ධ කිරීමට තහඩු, ඉස්කුරුප්පු හෝ නිය (Nails) භාවිතා කරයි. සැත්කමෙන් පසු ප්ලාස්ටර් අවශ්ය නොවන අතර, අතෙහි පහසුව සඳහා ස්ලින් එකක් භාවිතා කළ හැක. අස්ථි බිඳීමේ ස්වභාවය අනුව වෛද්ය උපදෙස් මත වැලමිට සහ උරහිස් ව්යායාම ඉක්මනින් ආරම්භ කළ හැක.