කේන්බොක් රෝගය (Kienbock's disease), හෙවත් ලූනේට් අස්ථියේ ඇවාස්කියුලර් නෙක්රෝසිස් (avascular necrosis of the lunate) යනු මැණික් කටුවේ ඇති කුඩා අස්ථි අටෙන් එකක් වන ලූනේට් අස්ථියට රුධිර සැපයුම අඩාල වීම නිසා එම අස්ථි පටක මිය යන තත්ත්වයකි. ලූනේට් අස්ථිය මැණික් කටුවේ මධ්යයේ පිහිටා ඇති අතර එය සන්ධියේ නිසි චලනය සහ ශක්තිය සඳහා ඉතා වැදගත් වේ.
ලූනේට් අස්ථියට සිදුවන හානිය නිසා මැණික් කටුවේ වේදනාව, තද ගතිය සහ කාලයක් ගත වූ විට ආතරයිටිස් තත්ත්වයන් ඇති විය හැක. මෙම රෝගය වයස අවුරුදු 20 ත් 40 ත් අතර පිරිමින් අතර බහුලව දක්නට ලැබෙන අතර දෑතටම බලපාන්නේ ඉතා කලාතුරකිනි.
හේතු
කේන්බොක් රෝගය සඳහා එක් නිශ්චිත හේතුවක් නැත. එය විවිධ සාධක නිසා ඇති විය හැක:
- අස්ථි ව්යුහයේ වෙනස්කම්: උල්නා (Ulna) අස්ථිය රේඩියස් (Radius) අස්ථියට වඩා කෙටි වීම, ලූනේට් අස්ථියේ හැඩය අක්රමවත් වීම හෝ රුධිර සැපයුම සිදුවන ආකාරය නිසි පරිදි නොවීම.
- තුවාල වීම්: එක් වරක් හෝ කිහිප වරක් සිදුවන අනතුරු නිසා මෙම රෝගය ඇති විය හැක.
- වෙනත් රෝගී තත්ත්වයන්: රුධිර සැපයුමට බලපාන වෙනත් රෝග ඇති අය අතර මෙය බහුලව දක්නට ලැබේ. ලූපස් (Lupus), සිකල් සෙල් ඇනිමියාව (Sickle cell anemia) සහ මස්තිෂ්ක අංශභාගය (Cerebral palsy) වැනි රෝග සමඟ ද මෙය සම්බන්ධ විය හැක.
ලක්ෂණ සහ රෝග ලක්ෂණ
බොහෝ රෝගීන්ට පහත රෝග ලක්ෂණ ඇති විය හැක:
- මැණික් කටුවෙහි වේදනාව
- ලූනේට් අස්ථිය පිහිටි ස්ථානය තද කළ විට දැනෙන වේදනාව (Tenderness)
- මැණික් කටුවෙහි චලනය අඩු වීම හෝ තද ගතිය
- ඉදිමීම
රෝග විනිශ්චය
ඔබේ රෝග ඉතිහාසය පරීක්ෂා කිරීමෙන්, ශාරීරික පරීක්ෂණයකින් සහ එක්ස්-රේ (X-ray) පරීක්ෂණ මගින් මෙම රෝගය හඳුනාගත හැක. රෝගයේ මුල් අවධියේදී එක්ස්-රේ සාමාන්ය විය හැකි බැවින් රෝග විනිශ්චය තහවුරු කර ගැනීමට වෙනත් පරීක්ෂණ අවශ්ය වේ. ලූනේට් අස්ථියට රුධිර සැපයුම සිදුවන ආකාරය පරීක්ෂා කිරීම සඳහා වඩාත් විශ්වාසදායක පරීක්ෂණය වන්නේ MRI පරීක්ෂාවයි.
මෙය ඉතා සෙමින් වර්ධනය වන රෝගයක් වන අතර බොහෝ රෝගීන් ප්රතිකාර සඳහා යොමු වන්නේ රෝගය ආරම්භ වී මාස කිහිපයකට හෝ වසර කිහිපයකට පසුවය. මුල් අවධියේදී මෙය හඳුනා ගැනීම තරමක් අපහසු විය හැක.
ප්රතිකාර
ප්රතිකාර ක්රම තීරණය වන්නේ රෝගයේ බරපතලකම සහ පවතින අවධිය අනුවය. ඉතා මුල් අවධියේදී, නිරීක්ෂණය කිරීම හෝ අත නිශ්චලව තැබීම (Immobilization) ප්රමාණවත් විය හැක. රෝගය උත්සන්න වී ඇති අවස්ථා වලදී සාමාන්යයෙන් සැත්කම් නිර්දේශ කරනු ලැබේ. අත් චිකිත්සාව (Hand therapy) මගින් රෝගය සුව කළ නොහැකි වුවත්, වේදනාව අඩු කිරීමට සහ අතේ ක්රියාකාරිත්වය වැඩි කිරීමට එය උපකාරී වේ.