ලූනෝ-ට්රිකුට්රල් බන්ධනිය (Ltq) යනු කුමක්ද?
ලූනේට් (Lunate) අස්ථිය සහ ට්රිකුට්රල් (Triquetral) අස්ථිය මැණික් කටුවෙහි සන්ධියේ ප්රධාන කොටස් දෙකකි. මෙම අස්ථි දෙක එකිනෙක සම්බන්ධ කර තබා ගනු ලබන්නේ ශක්තිමත් බන්ධනී (Ligaments) මගිනි. ලූනෝ-ට්රිකුට්රල් බන්ධනිය යනු මෙම අස්ථි දෙක සම්බන්ධ කරන බන්ධනියයි. මෙම බන්ධනිය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉරී ගිය විට එය ලූනෝ-ට්රිකුට්රල් වෙන්වීම (Luno Triquetral Dissociation) ලෙස හැඳින්වේ. මේ නිසා මැණික් කටුවෙහි සන්ධියේ සමබරතාවය බිඳ වැටෙන අතර, අස්ථි අතර සම්බන්ධීකරණය නොමැතිව චලනය වීම නිසා වේදනාව, ඉදිමීම, ශබ්ද ඇසීම (Clicking) සහ අතෙහි ශක්තිය අඩු වීම සිදුවේ.
ලූනෝ-ට්රිකුට්රල් බන්ධනී තුවාල ඇතිවන්නේ කෙසේද?
මෙම තුවාල ක්රීඩා අනතුරු, වැටීම් සහ රථවාහන අනතුරු නිසා ඇති විය හැක. බොහෝ අය මුලදී මෙය සුළු "උලුක්කුවක්" ලෙස සලකා නොසලකා හරිති. නියමිත වේලාවට රෝග විනිශ්චයක් සිදු නොකළහොත් මෙම තුවාලය ස්ථිර විය හැක. ඇතැම් පුද්ගලයින්ට පුෂ්-අප් (Push-ups) හෝ බර ඉසලීම වැනි ව්යායාම වලදී මැණික් කටුවෙහි වේදනාව දැනේ.
රෝග ලක්ෂණ මොනවාද?
- මැණික් කටුවෙහි වේදනාව, විශේෂයෙන් බරක් යෙදීමේදී (උදා: පුෂ්-අප් වැනි ව්යායාම වලදී).
- මැණික් කටුවෙහි අස්ථාවර බව.
- අතෙහි ග්රහණය (Grip) දුර්වල වීම සහ වේදනාකාරී වීම.
- මැණික් කටුවෙහි චලනයන් සීමා වීම.
- මැණික් කටුව ඉදිමීම.
රෝග විනිශ්චය කරන්නේ කෙසේද?
වෛද්යවරයා විසින් රෝගියාගේ තොරතුරු සහ අත පරීක්ෂා කිරීමෙන් රෝගය පිළිබඳ සැක කරයි. බොහෝ විට සාමාන්ය එක්ස්-රේ (X-ray) වාර්තා සාමාන්ය පරිදි තිබිය හැක. එබැවින් රෝග විනිශ්චය තහවුරු කිරීමට MRI පරීක්ෂණයක් උපකාරී වේ.
ප්රතිකාර ක්රම මොනවාද?
තුවාලයේ බරපතලකම, එය සිදුවූ කාලය සහ ආතරයිටිස් තත්ත්වයන් පවතින්නේ දැයි යන්න මත ප්රතිකාර තීරණය වේ. බන්ධනිය අර්ධ වශයෙන් ඉරී ඇති අවස්ථා ප්ලාස්ටර් (Cast) යෙදීමෙන් සාර්ථකව සුව කළ හැක. බන්ධනිය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉරී ඇති විට සැත්කමක් අවශ්ය වේ. තුවාලය සිදුවී කෙටි කාලයක් නම් එය මැහුම් මගින් අලුත්වැඩියා කළ හැකි අතර, කාලයක් ගතවී ඇත්නම් වෙනත් ස්ථානයකින් ලබාගන්නා කණ්ඩරාවක් (Tendon graft) යොදාගෙන ප්රතිසංස්කරණය කළ යුතුය. සැත්කම් වර්ගය තීරණය කිරීම සඳහා බොහෝ විට මැණික් කටුවෙහි ආත්රොස්කොපි පරීක්ෂාව (Wrist Arthroscopy) භාවිතා කරනු ලැබේ.
සුව වීමට ගතවන කාලය
ආත්රොස්කොපි හෝ බන්ධනී අලුත්වැඩියා සැත්කමකින් පසු සම්පූර්ණ සුවය ලැබීමට මාස 3 ත් 6 ත් අතර කාලයක් ගත වේ. ඇතැම් විට රෝගී තත්ත්වය ඉතා බරපතල නම් සැත්කම් රහිත ප්රතිකාර සාර්ථක නොවිය හැක.