ෆ්රී ෆ්ලැප් (Free flap) යනු කුමක්ද?
ෆ්රී ෆ්ලැප් සැත්කම යනු රෝගියෙකුගේ ශරීරයේ එක් ස්ථානයකින් (Donor site) පටක ලබාගෙන තවත් ස්ථානයකට (Recipient site) බද්ධ කිරීමයි. මෙය සාමාන්යයෙන් සිදු කරන්නේ විශාල තුවාලයක් හෝ පටක අඩුවක් පවතින ස්ථානයක් පිරවීම සඳහායි. මෙහිදී ලබාගන්නා පටකයට අවශ්ය රුධිර සැපයුම මුල් ස්ථානයෙන් වෙන් කර, නව ස්ථානයේ ඇති රුධිර වාහිනී සමඟ නැවත සම්බන්ධ කරනු ලැබේ (Anastomosis).
ක්ෂුද්ර සැත්කම් (Microsurgery)
ක්ෂුද්ර සැත්කම් යනු ශල්ය අන්වීක්ෂයක් (Operation microscope) ආධාරයෙන් සිදු කරන විශේෂිත සැත්කම් වර්ගයකි. මෙහිදී ස්නායු සහ ඉතා කුඩා රුධිර වාහිනී වැනි සියුම් ව්යුහයන් මත වැඩ කිරීමට දියුණු තාක්ෂණික ක්රම භාවිතා කරනු ලැබේ. මෙමගින් ශරීරයේ ඕනෑම පටකයක් පාහේ ප්රතිසංස්කරණය කිරීමට හැකියාව ලැබේ.
මෙවැනි සංකීර්ණ සැත්කම් සිදු කරන්නේ කවුද?
ක්ෂුද්ර සැත්කම් පිළිබඳ විශේෂ පුහුණුවක් ලබා ඇති විකලාංග (Orthopaedic) හෝ ප්ලාස්ටික් ශල්ය වෛද්යවරුන් විසින් මෙවැනි සැත්කම් සිදු කරනු ලැබේ.
මෙම සැත්කම අවශ්ය වන්නේ ඇයි?
තුවාල, පිළිකා ඉවත් කිරීමෙන් පසු ඇතිවන හිඩැස්, උපතින්ම ඇතිවන විකෘතිතා හෝ සුව නොවන තුවාල සඳහා හොඳම ක්රියාකාරී සහ පෙනුම ලබා දීමට මෙය භාවිතා කරයි.
- විශාල පටක අඩුවීම් (Large defects)
- විවිධ පටක වර්ග කිහිපයක් අවශ්ය අවස්ථා
- අලුත් රුධිර සැපයුමක් අවශ්ය ප්රදේශ
- අවට පටක වලින් හිඩැස පිරවිය නොහැකි අවස්ථා
භාවිතා කරන නිර්වින්දන ක්රම
මෙය රෝගියාගේ වයස, වෙනත් රෝගී තත්ත්වයන් සහ තුවාලයේ සංකීර්ණත්වය මත රඳා පවතී. ප්රධාන ක්රම දෙකක් පවතී:
- ප්රාදේශීය නිර්වින්දනය (Regional anaesthesia): අදාළ අත හෝ පය පමණක් හිරිවැට්ටීම. රෝගියා අවදියෙන් සිටී.
- පූර්ණ නිර්වින්දනය (General anaesthesia): රෝගියා සම්පූර්ණයෙන්ම නිදි කරවීම.
සැත්කම සඳහා ගතවන කාලය
තුවාලයේ සංකීර්ණත්වය අනුව සාමාන්යයෙන් පැය 3 සිට 6 දක්වා කාලයක් ගත වේ.
සැත්කමෙන් පසු තීරණාත්මක කාලය
බද්ධ කළ පටකයේ රුධිර සැපයුම සම්බන්ධ ගැටළු සාමාන්යයෙන් සැත්කමෙන් පසු පළමු පැය 72 තුළ ඇතිවිය හැක. එබැවින් අවම වශයෙන් දින 3 ක් යනතුරු රෝගියා ඉතා සමීපව නිරීක්ෂණය කරනු ලැබේ.