රූමැටොයිඩ් ආතරයිටිස් යනු කුමක්ද?
රූමැටොයිඩ් ආතරයිටිස් යනු ශරීරයේ ප්රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය විසින් සන්ධි වටා ඇති පටල වලට වැරදීමකින් පහර දීම නිසා ඇතිවන දිගුකාලීන ප්රදාහික රෝගයකි. මෙය ශරීරයේ ඕනෑම සන්ධියකට බලපෑ හැකි වුවත්, සාමාන්යයෙන් මුලින්ම බලපාන්නේ අත් සහ මැණික් කටුවෙහි ඇති කුඩා සන්ධි වලටය.
මිනිස් සිරුරේ ඇති වඩාත්ම සංකීර්ණ ව්යුහයක් වන්නේ අතයි. එය ශක්තිමත් ග්රහණයකට මෙන්ම ඉතා සියුම් වැඩ කිරීමට ද නිර්මාණය වී ඇත. එක් අතක කුඩා සන්ධි 27 ක් සහ ඒ හා සමාන අස්ථි ප්රමාණයක් පවතී. මෙම සංකීර්ණත්වය නිසාම රූමැටොයිඩ් ආතරයිටිස් රෝගයේ ප්රධාන ඉලක්කයක් බවට අත පත් වේ.
මෙය අත් වලට බලපාන්නේ කෙසේද?
අත් වලට මෙම රෝගය බලපෑ විට සන්ධි වටා ඉදිමීම, වේදනාව සහ මෘදු බව (Tenderness) ඇති වේ. සන්ධිය ස්පර්ශ කරන විට රස්නයක් දැනිය හැක. මෙම ඉදිමීම සාමාන්යයෙන් සමමිතික (Symmetrical) වේ, එනම් දකුණු සහ වම් අත් දෙකේම එකම සන්ධි වලට බලපායි.
රෝග ලක්ෂණ
උදෑසන අවදි වන විට ඇතිවන තද ගතිය (Stiffness) සහ වේදනාව ප්රධාන ලක්ෂණයකි. මෙය විනාඩි 30 ක් හෝ ඊට වැඩි කාලයක් පැවතිය හැක. රූමැටොයිඩ් ආතරයිටිස් නිසා ඇතිවිය හැකි වෙනත් ගැටළු කිහිපයක් මෙන්න:
- Carpal tunnel syndrome: ස්නායු තෙරපීම නිසා අත හිරිවැටීම.
- Trigger finger: ඇඟිල්ලක් නැවූ පසු නැවත කෙළින් කිරීමට අපහසු වීම.
- Swan's neck deformity: ඇඟිල්ලේ මැද සන්ධිය අසාමාන්ය ලෙස පිටුපසට නැමීම.
- Boutonniere deformity: ඇඟිල්ලේ මැද සන්ධිය ඇතුළට නැමීම.
- Rheumatoid nodules: සම යට ඇතිවන තද ගැටිති.
ප්රතිකාර
රූමැටොයිඩ් ආතරයිටිස් සම්පූර්ණයෙන්ම සුව කිරීමට නොහැකි වුවත්, රෝග ලක්ෂණ පාලනය කිරීමට සහ අත් වල ක්රියාකාරිත්වය පවත්වා ගැනීමට බොහෝ දේ කළ හැක:
- නියමිත ඖෂධ නිසි පරිදි ලබා ගැනීම.
- භෞත චිකිත්සක (Physical therapy) උපදෙස් ලබා ගැනීම.
- උණුසුම් හෝ සීතල ප්රතිකාර (Heat/Cold packs) භාවිතා කිරීම.
- උපකාරක උපකරණ (Assistive devices) භාවිතා කිරීම.
- ස්ටෙරොයිඩ් එන්නත් ලබා ගැනීම.
- අවශ්ය අවස්ථාවලදී සැත්කම් වලට යොමු වීම.
සැත්කම් මගින් ඉදිමුණු සන්ධි පටල ඉවත් කිරීම, කණ්ඩරා අලුත්වැඩියා කිරීම හෝ සන්ධි ප්රතිස්ථාපනය කිරීම (Joint replacement) සිදු කළ හැක.