ස්කැෆොයිඩ් (Scaphoid) යනු මැණික් කටුවෙහි ඇති අස්ථියකි. අත දිගු කර බිම වැටීමේදී මෙම අස්ථිය බිඳී යාමට වැඩි ඉඩක් ඇත. ස්කැෆොයිඩ් අස්ථියට රුධිර සැපයුම සීමිත බැවින් එය සුව වීම තරමක් අපහසුය. එබැවින් මෙම අස්ථි බිඳීමකට නිසි ලෙස ප්රතිකාර කිරීම ඉතා වැදගත් වේ. බිඳුණු අස්ථිය නිසි ලෙස සුව නොවන්නේ නම් එය ස්කැෆොයිඩ් අස්ථිය නැවත නොසවි වීම (Scaphoid Fracture Non-union) ලෙස හැඳින්වේ. ප්රතිකාර නොකළහොත් මෙය කාලයත් සමඟ මැණික් කටුවෙහි වේදනාකාරී ආතරයිටිස් තත්ත්වයන් ඇති කිරීමට හේතු විය හැක.
බිඳුණු අස්ථියකට හැකි ඉක්මනින් ප්රතිකාර කිරීම වැදගත් වේ. එසේ නොමැති වුවහොත් අතෙහි ග්රහණය (Grip) සහ ලිවීම වැනි එදිනෙදා වැඩකටයුතු කිරීමේ හැකියාව අඩාල විය හැක. ඔබ දුම්පානය කරන්නෙකු නම්, එය අස්ථි සුව වීම ප්රමාද කිරීමට හෝ වැළැක්වීමට හේතු වන බැවින් දුම්පානයෙන් වැළකී සිටිය යුතුය.
රෝග ලක්ෂණ:
- වැටීමකින් පසු මැණික් කටුවෙහි මහපටැඟිල්ල පැත්තේ වේදනාව.
- මුලදී වේදනාව නැති වී ගියත්, ප්රතිකාර නොකළහොත් සති හෝ වසර ගණනාවකට පසු නැවත ඇතිවිය හැක.
- මැණික් කටුවෙහි තද ගතිය.
- මැණික් කටුව ඉදිමීම.
- මැණික් කටුව රතු වීම හෝ උණුසුම් බවක් දැනීම.
- මැණික් කටුවෙහි ක්රියාකාරිත්වය සීමා වීම හෝ වේදනාකාරී වීම.
රෝග විනිශ්චය
- ශාරීරික පරීක්ෂණය: වෛද්යවරයා විසින් ඔබේ අත පරීක්ෂා කර වේදනාව ඇති ස්ථානය හඳුනාගනු ඇත.
- පරීක්ෂණ: X-ray, CT scan හෝ MRI පරීක්ෂණ මගින් අස්ථියේ තත්ත්වය පරීක්ෂා කරනු ලැබේ.
ප්රතිකාර
- සැත්කම්: මෙහි අරමුණ වන්නේ අස්ථිය නැවත පෑහීමට අවශ්ය රුධිර සැපයුම සහ ස්ථාවරත්වය ලබා දීමයි. සැත්කමේදී අස්ථි කොටස් සම්බන්ධ කිරීමට විශේෂ ඉස්කුරුප්පු (Screws) භාවිතා කරනු ලැබේ. අස්ථි සුව වීම වේගවත් කිරීම සඳහා අස්ථි බද්ධ කිරීම් (Bone graft) ද සිදු කළ හැක.
අස්ථි බද්ධ කිරීමේ ක්රම දෙකක් පවතී:
- රුධිර සැපයුමක් රහිත අස්ථි බද්ධ කිරීම (Non vascularised bone grafts): උකුල හෝ වැලමිට ආශ්රිත අස්ථි කොටසක් මෙයට භාවිතා කරයි.
- රුධිර සැපයුමක් සහිත අස්ථි බද්ධ කිරීම (Vascularised bone graft): අස්ථි කොටසක් එහි රුධිර නාල ද සමඟ බද්ධ කිරීම.
ශල්යකර්මයෙන් පසු සත්කාර
- සැත්කමෙන් පසු ඔබේ මැණික් කටුව ප්ලාස්ටර් (Cast) එකක් මගින් නිශ්චල කරනු ලැබේ. නමුත් ඔබේ ඇඟිලි සහ වැලමිට නිදහසේ සෙලවීමට ඔබට හැකියාව ඇත.
- සැත්කමෙන් සති කිහිපයකට පසු ප්ලාස්ටර් එක ඉවත් කර X-ray පරීක්ෂණයක් මගින් සුව වීම පරීක්ෂා කරනු ලැබේ.
- සම්පූර්ණ සුවය ලබා ගැනීමට මාස 3 ත් 6 ත් අතර කාලයක් ගත විය හැක.
- දුම්පානය හෝ නිකොටින් අඩංගු ද්රව්ය භාවිතයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වැළකිය යුතුය. එය සුව වීමේ ක්රියාවලිය අඩාල කරයි.
- වෛද්යවරයාගේ උපදෙස් පරිදි අත් චිකිත්සාව (Hand therapy) ලබා ගැනීම මගින් අතෙහි ක්රියාකාරිත්වය ඉක්මනින් යථා තත්ත්වයට පත් කර ගත හැක.